Ahlakın Pusulası: Doğruluk ve Dürüstlük
Süre: 90 dakika
Ana fikir: Ahlakın yönünü tayin eden pusula sıdktır.
Hedef
- Öğrenciler doğruluğun bireysel kimlik, akademik etik ve toplumsal güven inşasında vazgeçilmez bir unsur olduğunu tartışır.
- Modern hayatta doğruluk ve pragmatizm çatışmasını analiz eder.
1. Giriş (15 dk)
- Mentor kısa bir kıssa anlatır:
DOĞRULUK
Zalim bir vali vardı. Bu vali bir gün adamlarını göndererek Hasan Basri Hazretlerini yakalatmak istedi. O da bir vakit ders verdiği Habib-i Acemi Hazretlerinin kulübesine gelip saklandı. Valinin adamları geldi ve hışımla: -Hasan Basri’yi(r.a.) gördün mü? Diye sordular. O gayet sakin : -Evet, dedi -Nerede? -İşte şu kulübemde… Adamlar kulübeye daldı, fakat bir türlü Hasan Basri Hazretlerini bulamadılar. Dışarı çıkınca tehdit edip: -Ya şeyh, niçin yalan söylüyorsun? Dediler. -Ben yalan söylemedim, dedi. Siz göremedinizse benim suçum ne? Tekrar girdi, aradı, fakat bulamadılar. Onlar gidince, Hasan Basri Hazretleri: -Ey Habib! Biliyorum ki Rabbim senin hürmetine beni onlara göstermedi. Fakat yerimi niçin söyledin, hocalık hakkı yok mudur? Dedi. Hz. Habib mahcup bir şekilde: -Ey üstadım! Sizi bulamamaları benim hürmetime değil, doğru söylediğimizdendir. Çünkü bilirsiniz ki, doğruların yardımcısı Allah’tır. Eğer yalan söyleseydim, sizi de beni de götürürlerdi, dedi.
- Kaynaklardan seçilen ayet ve hadis gruba okunur.
Ayet
Tevbe / 119. Ey iman edenler! Allah'tan korkun ve doğrularla beraber olun.
Meryem / 41. Kitap'ta İbrahim'i an. Zira o, sıdkı bütün bir peygamberdi.
Maide / 119. (Bu konuşmadan sonra) Allah şöyle buyuracaktır: Bu, doğrulara, doğruluklarının fayda vereceği gündür. Onlara, içinde ebedî kalacakları, zemininden ırmaklar akan cennetler vardır. Allah onlardan razı olmuştur, onlar da O'ndan razı olmuşlardır. İşte büyük kurtuluş ve kazanç budur.
İsra / l5. Kim hidayet yolunu seçerse, bunu ancak kendi iyiliği için seçmiş olur; kim de doğruluktan saparsa, kendi zararına sapmış olur. Hiçbir günahkâr, başkasının günah yükünü üslenmez. Biz, bir peygamber göndermedikçe (kimseye) azap edecek değiliz.
Kurandan dualar
1- “ -De ki: Rabbim! Gireceğim yere doğrulukla girmeye, çıkacağım yerden doğrulukla çıkmaya beni muvaffak eyle!..”(İsra, 17/80)
2- “-Bana sonrakiler içinde bir lisân-ı sıdk (ve bir yâd-ı cemil) lûtfeyle!” (Şuara, 26/84)
3- “ -İman edenleri Rableri nezdinde kadem-i sıdk (ve hüsnü istikbâl)le müjdele!”(Yunus 10/2)
Hadis
İbnu Mes'ud radıyallahu anh anlatıyor: "Resûlullah aleyhissalâtu vesselâm buyurdular ki: "Sıdk insanı birr'e (Allah'ı razı edecek iyiliğe) götürür, birr de cennete götürür. Kişi, doğru söyler ve doğruyu arar da sonunda Allah'ın indinde sıddik (doğru sözlü) diye kaydedilir. Yalan da kişiyi haddi aşmaya götürür. Haddi aşmak da ateşe götürür. Kişi yalan söyler ve yalanı araştırır da sorunda Allah'ın indinde yalancı diye kaydedilir."
Ebi'l-Cevzai rahimehullah anlatıyor: "Hasan İbnu Ali (radıyallahu anhüma)'ye: "Resûlullah aleyhissalâtu vesselâm'dan ne ezberledin?" diye sordum. Şu cevabı verdi: "Aleyhissalatu vesselam'dan "Sana şüphe veren şeyi terket, emin olduğun şeye ulaşıncaya kadar git. Zira sıdk (doğruluk) kalbin itminanıdır, yalan şüphedir."
İmam Mâlik'e ulaştığına göre, İbnu Mes'ud radıyallahu anh şöyle demiştir: "Kul yalan söylemeye ve yalan söyleme niyetini taşımaya devam edince bir an gelir ki, kalbinde önce siyah bir nokta belirir. Sonra bu nokta büyür ve kalbinin tamamı simsiyah olur. Sonunda Allah nezdinde "yalancılar" arasına kaydedilir."
- Öğrencilerden ilk düşünceler: “Doğruluk denince aklınıza neler geliyor?
2. Gelişme (60 dk)
- Pirlanta, RNK veya Caglayandan bir yazi birlikte muzakere edilir:
Pırlanta
Sıdk (Doğruluk) - Fethullah Gülen Web Sitesi
Doğruluk ve Yalanın Neticeleri - Fethullah Gülen Web Sitesi
Peygamberlerin Sıfatları: Sıdk-Doğruluk - Fethullah Gülen Web Sitesi
İdeal İnsan ve Doğruluk - Fethullah Gülen Web Sitesi
Risale
Tarihce-i Hayat
Bütün hayatımdaki tahkikatımla ve hayat-ı içtimaiyenin çalkamasıyla hülâsa ve zübdesi bana katî bildirmiş ki: Sıdk, İslamiyetin üssü'i-esasıdır ve ulvî seciyelerinin rabıtasıdır ve hissiyat-ı ulviyesinin mîzacıdır. Öyle ise, hayat-ı içtimaiyemizin esası olan sıdkı, doğruluğu içimizde ihya edip, onunla manevî hastalıklarımızı tedavi etmeliyiz. Evet, sıdk ve doğruluk, İslamiyetin hayat-ı içtimaiyesinde ukde-i hayatiyesidir; riyakarlık fiilî .bir nevî yalancılıktır, dalkavukluk ve tasannu alçakça bir yalancılıktır, nifak ve münafıklık muzır bir yalancılıktır. Yalancılık ise, Sani-i Zülcelalin kudretine iftira etmektir. Küfür, bütün envaıyla kizbdir, yalancılıktır; îman sıdktır, doğruluktur. Bu sırra binaen, kizb ve sıdkın ortasında hadsiz bir mesafe var; şark ve garp kadar birbirinden uzak olmak lazım geliyor. Nar ve nur gibi birbirine girmemek lazım. Halbuki, gaddar siyaset ve zalim propaganda, birbirine karıştırmış; beşerin kemalatını da karıştırmış. Ey bu Cami-i Emevîdeki kardeşlerim ve kırk-elli sene sonra alem-i İslam mescid-i kebîrindeki dört yüz milyon ehl-i îman olan ihvanımız! Necat yalnız sıdkla, doğrulukla olur. Urvetü'ivüska, sıdktır; yani, en muhkem ve onunla bağlanacak zincir, doğruluktur.Amma, maslahat için kizb ise, zaman onu neshetmiştir.
HER ŞEYDEN EVVEL BİZE LAZIM OLAN
Biz, rûhumuzla, canımızla, vicdanımızla, fikrimizle ve bütün kuvvetimizle demeliyiz ki, "Biz ölsek, milletimiz olan İslamiyet hayydır, ilelebed bakîdir. Milletim sağ olsun; sevab-ı uhrevî bana kafidir, milletin hayatındaki hayat-ı maneviyem beni yaşattırır, alem-i ulvîde beni mütelezziz eder. " (Ölüm, Nevruz Bayramı günümüzdür.) deyip, nûrun ve hamiyetin nurlu rehberlerini kendimize rehber etmeliyiz. Sual: "Her şeyden evvel bize lazım olan nedir?" Cevap: Doğruluk. Sual: "Daha?" Cevap: Yalan söylememek. Sual: "Sonra?" Cevap: Sıdk, sadakat, ihlas, sebat, tesanüddür. Sual: "Neden?" Cevap: Küfrün mahiyeti yalandır. İmanın mahiyeti sıdktır. Şu bürhan kafi değil midir ki, hayatımızın bekası îmanın ve sıdkın ve tesanüdün devamıyladır.
3. Kapanış (15 dk)
- Soru: “Dürüstlüğün uzun vadede kaybettirmesi mümkün mü?”
- Aksiyon: Öğrencilerden haftaya kadar karşılaştıkları durustluk ile alakali zorluklari kendileri icin dusunup ici muhasebe yapmalarını istemek. Amac farkindalik olusturmak.
Soru
- “Dürüstlük, günümüz dünyasında gerçekten kazandırıyor mu, yoksa kaybettiriyor mu?”
- Aksiyon: Öğrencilerden bir hafta boyunca karşılaştıkları ‘küçük yalan’ örneklerini kaydetmeleri ve sınıfta paylaşmaları istenir.